گالاکتوسل یک کیست پستانی پر از شیر است که معمولاً در دوران شیردهی یا پس از آن در برخی از زنان ایجاد میشود. این کیست که در واقع یک تجمع غیرطبیعی شیر در مجاری پستان است، به دلیل انسداد مجاری شیری به وجود میآید.
تشخیص و درمان گالاکتوسل معمولاً ساده و غیر تهاجمی است. این مشکل به دلیل طبیعت خوش خیم و غیرسرطانی خود، عموماً به روشهای درمانی ساده پاسخ میدهد و پس از تخلیه، به ندرت عود میکند.
گالاکتوسل چیست و چگونه در پستان شکل میگیرد؟
گالاکتوسل یک کیست پر از مایع است که معمولاً در بافت پستان ایجاد میشود و حاوی مایع شیری رنگی به نام گالاکتوز است. این نوع کیست معمولاً به دلیل تجمع شیر یا مایعات دیگر در پستان، به ویژه در خانم های شیرده، شکل میگیرد.
گالاکتوسل ها باعث ایجاد درد، احساس فشار یا تورم در ناحیه پستان میشوند، اما در بسیاری از موارد بدون درد و غیرقابل مشاهده هستند. گالاکتوسل یک عارضه نسبتاً شایع در زنان شیرده است و معمولاً نگران کننده نیست. آگاهی از علائم و نشانه ها، تشخیص به موقع و پیگیری درمان مناسب به مدیریت این وضعیت کمک میکند و از بروز عوارض جلوگیری مینماید.
علائم و نشانه های توده شیری در پستان
توده های شیری در پستان، که معمولاً بهعنوان گالاکتوسل شناخته میشوند، نشانه هایی را به همراه دارد. این علائم در نتیجه تجمع شیر در بافت پستان یا انسداد مجاری شیر ایجاد میشوند. علائم و نشانه های توده شیری در پستان عبارتند از:
- حضور توده در پستان: احساس یک توده نرم و متحرک در بافت پستان که معمولاً بدون درد است. این توده به صورت کوچک یا بزرگ است و معمولاً در ناحیه ای مشخص از پستان قرار دارد.
- تورم یا التهاب: در برخی موارد، ناحیه ای که توده در آن وجود دارد دچار تورم و التهاب میشود. این وضعیت به دلیل تجمع مایع یا عفونت میباشد.
- درد یا ناراحتی: برخی زنان درد خفیف یا احساس فشار در ناحیه توده احساس میکنند، هرچند که در بسیاری از موارد گالاکتوسل ها بدون درد هستند.
- ترشح مایع: در برخی موارد، مایعی از نوک پستان ترشح میشود. این مایع معمولاً شیری رنگ است و نشانه ای از وجود گالاکتوسل میباشد.
- تغییر در اندازه توده: توده های شیری تغییر اندازه میدهند، به ویژه در طول دوره های شیردهی یا در زمان هایی که حجم شیر در پستان تغییر میکند.
- تغییرات در شکل یا قوام پستان: با ایجاد توده، تغییراتی در شکل یا قوام بافت پستان مشاهده میشود. این تغییرات به دلیل فشار ناشی از توده است.
- احساس گرما: در برخی موارد، ناحیه ای که توده وجود دارد گرم تر از سایر نواحی پستان است، که نشانه ای از التهاب یا عفونت میباشد.
توده های خوش خیم پستان نیاز به جراحی دارند؟
علل ایجاد گالاکتوسل: چرا این توده در پستان تشکیل میشود؟
گالاکتوسل، که به عنوان توده شیری در پستان شناخته میشود، معمولاً به دلیل تجمع مایعات در مجاری شیر ایجاد میشود. علل ایجاد گالاکتوسل عبارتند از:
- انسداد مجاری شیر: یکی از علل اصلی ایجاد گالاکتوسل، انسداد در مجاری شیر است. این انسداد به دلایل مختلفی مانند تجمع شیر، التهاب یا عفونت ایجاد میشود.
- تجمع شیر: در طول شیردهی، اگر شیر به درستی تخلیه نشود و در مجاری شیر تجمع یابد، منجر به تشکیل گالاکتوسل میشود. این وضعیت به ویژه در زنانی که به دلیل عدم تخلیه کامل پستان در حین شیردهی با مشکلاتی مواجه هستند، شایع تر است.
- عفونت یا التهاب پستان: عفونت هایی مانند ماستیت، که معمولاً در دوران شیردهی رخ میدهد، منجر به تورم و انسداد مجاری شیر میشود و در نتیجه گالاکتوسل ایجاد میکند.
- تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در دوران بارداری و شیردهی به تغییراتی در ساختار پستان و عملکرد مجاری شیر منجر میشود و احتمال تشکیل گالاکتوسل را افزایش میدهد.
- جراحی های پستان: جراحی های قبلی در ناحیه پستان، مانند جراحی های کاهش یا بزرگ کردن پستان، بر ساختار مجاری شیر تأثیر میگذارند و باعث انسداد آنها میشوند.
- نقص های مادرزادی: در برخی موارد نادر، نقص های مادرزادی در ساختار مجاری شیر منجر به تجمع مایعات و تشکیل گالاکتوسل میشود.
- عوامل خطر دیگر: چاقی، استرس و نداشتن فعالیت بدنی نیز به عنوان عوامل خطر برای تشکیل گالاکتوسل در نظر گرفته میشوند.
تشخیص گالاکتوسل: روشهای تصویربرداری و آزمایشهای ضروری
- تشخیص گالاکتوسل به طور عمده با استفاده از روشهای تصویربرداری و در برخی موارد آزمایشهای تکمیلی انجام میشود تا این کیست شیری از سایر تودههای پستانی که ممکن است ماهیت متفاوتی داشته باشند، تمایز داده شود. اگرچه ماموگرافی در تشخیص گالاکتوسل به اندازه سونوگرافی کاربرد ندارد، اما ممکن است در موارد خاص، بهویژه زمانی که نیاز به ارزیابی دقیقتری از ساختار کلی پستان وجود دارد، استفاده شود. به دلیل تراکم بافتهای شیری در دوران شیردهی، معمولاً ماموگرافی برای این تشخیص ضروری نیست.
- در صورتی که پزشک نیاز به تأیید نهایی داشته باشد، میتواند از آسپیراسیون با سوزن ظریف استفاده کند. در این روش، با استفاده از یک سوزن نازک، مقدار کمی از محتویات کیست برای بررسی خارج میشود. مایع خارج شده از گالاکتوسل معمولاً شبیه به شیر است و این ویژگی به پزشک کمک میکند تا بهطور قطعی تشخیص دهد که توده موجود، گالاکتوسل است.
- MRI معمولاً برای تشخیص گالاکتوسل لازم نیست، اما در موارد نادر و پیچیده که نتیجه سونوگرافی یا سایر روشها کافی نباشد، ممکن است MRI انجام شود.
بیشتر بخوانید : بهترین جراح پستان در اهواز
تفاوت گالاکتوسل و دیگر تودههای پستان
تشخیص گالاکتوسل معمولاً نیازمند ارزیابی دقیق و استفاده از روش های تصویربرداری و آزمایش های مختلف است. در زیر به تشخیص تفاوت بین گالاکتوسل و دیگر تودههای پستانی اهمیت زیادی دارد، زیرا هر کدام از این تودهها نیاز به روشهای درمانی و مراقبتی متفاوتی دارند. برای تشخیص قطعی و تمایز گالاکتوسل از سایر تودههای پستانی، پزشکان از روشهای زیر استفاده میکنند:
- سونوگرافی پستان
- آسپیراسیون با سوزن ظریف
- معاینه بالینی و بررسی علائم
آیا گالاکتوسل خطرناک است؟
همانطور که دانستید، گالاکتوسل یک نوع توده غیرسرطانی در پستان است که به دلیل تجمع شیر یا مایع در داخل غدد پستانی رخ میدهد، معمولاً در زنان شیرده مشاهده میشود و اغلب با تورم و درد همراه است. این توده معمولاً نرم و به رنگ زرد یا سبز در مایع خروجی از نوک پستان ظاهر میشود. در مقابل، توده های سرطانی معمولاً سفت، بدون درد و با مرزهای نامنظم هستند و به طور معمول همراه با تغییرات پوستی یا برجستگی غیرطبیعی در پستان همراه میشوند.
بیشتر بخوانید : علائم سرطان سینه
گالاکتوسل در دوران شیردهی
برای مراقبت از گالاکتوسل، توصیه میشود که مادر به طور منظم و کامل از پستان خود شیر بدهد یا از پمپ شیر استفاده کند تا از تجمع شیر در پستان جلوگیری شود. همچنین استفاده از کمپرس گرم و ماساژ ملایم در منطقهی توده به تخلیه بهتر شیر کمک میکند. اگر گالاکتوسل دردناک یا عفونی شود، مراجعه به پزشک برای تجویز درمان مناسب مثل آنتیبیوتیک یا جراحی در موارد خاص ضروری است. در نهایت، نظارت بر هرگونه تغییر در اندازه یا ویژگی های توده و مشاوره با پزشک برای تشخیص صحیح و درمان مناسب از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
بیشتر بخوانید : سرطان پستان بدخیم
روشهای درمان گالاکتوسل: از تخلیه دستی تا جراحی
درمان گالاکتوسل بسته به شدت و علائم آن متغیر میباشد. در موارد خفیف، تخلیه دستی یا پمپ شیر به کاهش فشار و درد ناشی از تجمع شیر کمک میکند. استفاده از کمپرس گرم قبل از شیردهی و ماساژ پستان نیز باعث تخلیه بهتر شیر و کوچک شدن توده میشود. اگر گالاکتوسل عفونی شده باشد، پزشک آنتیبیوتیک تجویز میکند تا التهاب کاهش یابد. در برخی موارد که گالاکتوسل بزرگ و دردناک باشد یا به درمان های غیرجراحی پاسخ ندهد، نیاز به تخلیه مایع از طریق سوزن گذاری یا آسپیراسیون است که تحت هدایت سونوگرافی انجام میشود. در صورتی که گالاکتوسل عود کند یا مشکلات جدی تری ایجاد کند، جراحی برای برداشتن توده و اجتناب از عود آن توصیه میشود.
چگونه از تشکیل توده شیری جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از گالاکتوسل، نیازمند مراقبت های خاص در دوران شیردهی است. برای جلوگیری از این وضعیت، مهم است که شیر به طور کامل و منظم تخلیه شود. بنابراین، توصیه میشود که مادران به طور مرتب به نوزاد خود شیر بدهند و اگر نوزاد قادر به شیر خوردن نیست، از پمپ شیر استفاده کنند تا از انباشت شیر در پستان جلوگیری شود. همچنین، اگر احساس کردید که یکی از پستان ها به طور نامتناسبی پر شده است، از کمپرس گرم یا ماساژ ملایم برای تسهیل تخلیه استفاده کنید. در صورت وجود هرگونه انسداد در مجاری شیر، بهتر است که با شیوه های خاصی مانند تغییر وضعیت شیردهی یا استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب به آن رسیدگی شود.